เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2569 ฝ่ายเกษตร ประจำสถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงมอสโก กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้แจ้งเวียนสาระเกษตรจากแดนหมีขาว ประจำเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ซึ่งได้ติดตามและรวบรวมข้อมูลสำคัญด้านการเกษตรต่างประเทศในพื้นที่รับผิดชอบ รวมถึงสถานการณ์ราคาสินค้าเกษตร และกิจกรรมที่สำคัญของสำนักงานฯ เพื่อเผยแพร่ข้อมูลให้กับหน่วยงานภายในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ทราบ
กองความร่วมมือด้านการปศุสัตว์ระหว่างประเทศ (กรป.) ขอสรุปสาระสำคัญของรายงานฯ ดังนี้
ผู้ได้ประโยชน์รายใหญ่จากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ
เมื่อ 6 - 9 เดือนที่ผ่านมา ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐ-อิสราเอล-อิหร่าน ได้นำสู่การปิดช่องแคบฮอร์มุซ (Strait of Hormuz) ซึ่งทำให้สะเทือนต่อระบบปุ๋ยโลกอย่างมีนัย โดยนักวิเคราะห์จาสากสถาบัน Carnegie Russia Eurasia Center เผยว่าช่องแคบฮอร์มุซเป็นเส้นทางหลักเพื่อส่งออกปุ๋ยยูเรียและแอมโมเนียจากประเทศอ่าวเปอร์เซีย ประมาณ 45% ของการขนส่งยูเรียทางเรือทั่วโลก เมื่อเส้นทางถูกปิดราคาปุ๋ยไนโตรเจนและฟอสเฟตพุ่งสูงขึ้นทันที ทำให้หลายประเทศเผญิชความเสี่ยงด้านความมั่นคงอาหาร กลับกันรัสเซียได้ประโยชน์จากความสามารถส่งออกที่ไม่ต้่องผ่านเส้นทางดังกล่าว จึงทำให้รัสเซียมีบทบาทสูงขึ้นในตลาดปุ๋ยและอาหารโลก ทั้งนี้ สหรัฐฯ ได้ผ่อนคลายข้อจำกัดบางส่วน เพื่อให้เรือบรรทุกน้ำมันรัสเซียสามารถส่งออกได้ในช่วงตลาดตึงตัว โดยทำให้รัสเซียปราศจากการคว่ำบาตรและเป็นผู้ชนะสงครามในทันที
EAEU ขยายตลาดอาหารทะเลสู่ประเทศเวียดนาม
รมว.อุตสาหกรรมและการค้าเวียดนาม ได้เข้าร่วมหารือกับประธานคณะ กรรมาธิการเศรษฐกิจยูเรเชีย (EEC) เรียกร้องให้สหภาพเศรษฐกิจยูเรเชีย (EAEU) โดยเฉพาะ รัสเซีย พิจารณาเปดตลาดสินค้าอาหารทะเลเวียดนามมากขึนนค้าเกษตรสําคัญ เช่น อาหารทะเล กาแฟ พริกไทย เม็ดมะม่วงหิมพานต์ มีการเติบโตดีจากสิทธิประโยชน์ภาษี ทังนี เวียดนามได้ขอให้ EAEU ยุติมาตรการ “trigger safeguard”
ในภาคสิงทอ โดยทั้งสองฝาย เห็นชอบพิจารณาเร่งลดอุปสรรคทางการค้าและกระจายความเสียงห่วงโซ่อุปทานในอนาคต
สรุปข้อมูลสถานการณ์การค้า สินค้าเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมเกษตร ระหว่างไทย รัสเซีย และคาซัคสถาน
เดือนกุมภาพันธ์ 2569
แหล่งข้อมูล: กระทรวงพาณิชย์ (27 มีนาคม 2569)
- ในปี 2569 (ม.ค.–ก.พ. 69) การส่งออกของไทยไปรัสเซียมีมูลค่า 119.25 ล้านเหรียญสหรัฐ ลดลด 37.07%YoY สะท้อนทิศทางการค้าโดยรวมทีชะลอตัว ส่วนสินค้าเกษตรกรรมยังมีทิศทางชะลอตัว
จากข้อจํากัดด้านมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช (SPS) อุปสงค์ตลาด และโลจิสติกส์ - การส่งออกของไทยไปคาซัคสถาน มีมูลค่า 25.39 ล้านเหรียญสหรัฐ เพิ่มขึน 74.24%YoY สะท้อนทิศทางการค้าโดยรวมทีขยายตัว ส่วนสินค้ากลุ่มเกษตรกรรมยังมีทิศทางชะลอตัว จากอุปสงค์ตลาด
และโลจิสติกส์
โดยรวมตลาดทั้งสองประเทศ ไทยควรรักษาและต่อยอดสินค้ามูลค่าเพิม โดยเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมเกษตร พร้อมเฝ้าระวัง แรงกดดันด้านราคาและการแข่งขันในตลาด เพือสร้างความยังยืนของการส่งออกในอนาคต
สินค้าเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมเกษตรสําคัญทีส่งออกจากไทย เดือนกุมภาพันธ์ 2569
ผลกระทบสงครามอิหร่าน ต่อภาคอุตสาหกรรมเกษตรของ “รัสเซีย”
รัสเซียสรุปแนวโน้ม 5 ประการ และจุดเปลี่ยนสำคัญต่ออุตสาหกรรมของรัสเซีย ซึ่งเป็นผลกระทบจากการปิดช่องแคบฮอร์มุซ
- ความเสียงด้านการเงินและโลจิสติกส์: มีความเสียงสูงขึนด้านความสามารถในการ ชําระเงินและความมั่นคงของห่วงโซ่การขนส่งสินค้า
- อุปสรรคทางบก: เส้นทางการขนส่งทางบกทีต้องตัดผ่านประเทศอิหร่าน อาจต้อง เผชิญกับความยากลําบากและอุปสรรคมากขึ้น
- โอกาสจากวิกฤตปุ๋ยแพง: ราคาปุยในตลาดโลกทีปรับตัวสูงขึ้น กลับสร้างโอกาสเพิมให้ กับผู้ส่งออกของรัสเซีย
- การกระจายความเสียงด้านอาหาร: ความตึงเครียดทีเพิ่มขึนในตะวันออกกลาง เป็น ตัวเร่งให้ประเทศพันธมิตรต่าง ๆ ต้องตื่นตัวในการ
กระจายแหล่งที่มาของเสบียงอาหารให้ หลากหลายขึ้น - “ธัญพืชรัสเซีย” คือทางเลือกทีขาดไม่ได้: ด้วยความสามารถในการแข่งขันด้านราคาที่สูงมาก ทําให้ธัญพืชรัสเซียเปนตัวเลือกสําคัญทีไม่มีใครเทียบได้ ในการรักษาเสถียรภาพให้กับตลาดอาหารในภูมิภาคนี้ื
สถิติทีน่าสนใจ: การส่งออกสินค้าเกษตรจากรัสเซียไปยังอิหร่านเติบโตขึนอย่างชัดเจน โดย ในปี 2567–2568 รัสเซียส่งออกไป 4.48 ล้านตัน และในปี 2568–2569 (นับถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2569) ปริมาณส่งออกเพิ่มถึง 5.35 ล้านตันแล้ว
ขุมทรัพย์เกษตรจากแดนเปอร์เซีย: สิ่งที่รัสเซียคว้าจากมืออิหร่าน
แตงกวา: รัสเซียนําเข้าจากอิหร่านถึง 8,000–10,000 ตัน คิดเป็น 0.05% ของการนำเข้าแตงกวาทั้งหมด (ปี2567)
มันฝรั่ง: มีการนําเข้าประมาณ 450 ตัน หรือคิดเปนสัดส่วน 0.05% ของการนําเข้ามันฝรั่งทั้งหมด (ปี 2568)
พริกหวาน และมะเขือยาว: ในพื้นที่ฝั่งยุโรปของรัสเซีย สินค้า กลุ่มนี้มีสัดส่วนการนําเข้าจากอิหร่านสูงถึง 40% โดยเฉพาะช่วงเดือน ธันวาคม–มิถุนายน รัสเซียนําเข้าผักกลุ่มดังกล่าวถึง 98%
ผักใบและขึนฉ่าย (Iceberg lettuce & Celery): อิหร่านเป็น ผู้ส่งออกสําคัญในตลาดรัสเซีย โดยเฉพาะช่วงฤดูหนาวและฤดูใบไม้ผลิ
ปัจจุบันยังไม่พบการขาดแคลนหรือหยุดชะงักของสินค้า เนื่องจากมีเครือข่ายนำเข้าที่หลากหลาย แต่เพื่อลดความเพื่อเสี่ยง ห้างค้าปลีกใหญ่อย่าง Metro ก็เริ่มพิจารณาแผนสำรองที่นำผักจากตุรกีและอียิปต์มาทดแทนแล้ว ทั้งนี้ ภายในปี 2573 รัสเซียมีแผนขยายเส้นทางขนส่ง เพื่อรองรับการนำเข้า-ส่งออกสินค้าเกษตร อาทิ North-South International Corridor (NSTC) และเส้นทางสายเหนือ (Northern Sea Route)
อนาคตของผลไม้เมืองร้อน และผลไม้เบอร์รี่ใน รัสเซีย
สินค้ามาแรง และการปรับขั้วการบริโภค
- ผลไม้เมืองร้อน (Tropical Fruits) กําลังมาแรง: ครองสัดส่วนหลักที 53.9% ของกลุ่มผลไม้สดทั้งหมด แม้ว่าความถีในการซื้อผลไม้สดทั่วไปจะ ลดลง แต่ผู้บริโภคกลับซือผลไม้เมืองร้อนบ่อยขึ้นถึง 7.1% สินค้าทีโดดเด่น คือ เกรปฟรุต ทีมีปริมาณขายเพิมขึน 6% แม้จะมีการปรับราคาขึนก็ตาม
- ผลไม้เฉพาะกลุ่ม (Niche) ปริมาณยอดขายเติบโตก้าวกระโดด: เช่น โทงเทงฝรั่ง/เคปกูสเบอร์รี (+107.8%) บลูเบอร์รี (+83.6%) มะม่วง (+46.9%) คอร์แรนต์ (+46.2%) และองุjน (+44.2%)
เพื่อตอบสนอง ความต้องการของโรงงานผลิตเครืองดืมและขนมหวาน
ข่าวสารด้านการเกษตร
คาซักคสถาน ประกาศห้ามนำเข้าอาหารสัตว์จากรัสเซียชั่วคราว
คาซัคสถานประกาศมาตรการระงับการนําเข้าอาหารสัตว์บางรายการจากรัสเซีย เป็นการชั่วคราว เพื่อควบคุมและป้องกันความเสียงด้านสุขอนามัยและความ ปลอดภัยทางสัตวแพทย์ (Veterinary Control) รวมถึงปองกันการแพร่ กระจายของโรคสัตว์ข้ามพรมแดน ซึงการตัดสินใจครังนี สะท้อนถึงการเข้มงวด ด้านมาตรการ Sanitary and Phytosanitary (SPS) ของคาซัคสถาน แม้จะ เป็นประเทศสมาชิกของ Eurasian Economic Union (EAEU) ซึงโดยปกติ จะมีการเคลือนย้ายสินค้าภายในกลุ่มได้สะดวกก็ตาม
EAEU เล็งขยายการค้าและจัดทํา FTA กับอินเดีย
เมื่อเดือนมีนาคม 2569 คณะกรรมาธิการเศรษฐกิจยูเรเซีย (Eurasian Economic Commission) หารือกับผู้แทน อินเดีย
เพื่อผลักดันความร่วมมือทางการค้าและเศรษฐกิจ มุ่งขยายมูลค่าทางการค้า โดยเฉพาะสินค้าเกษตร อาหาร พลังงาน และวัตถุดิบอุตสาหกรรม ซึ่งปัจจุบันยังตํากว่าศักยภาพทีแท้จริง รวมถึงการลดอุปสรรคทางการค้า พัฒนา เส้นทางโลจิสติกส์ นอกจากนี้ อยู่ระหว่างการพิจารณาในการจัดทําความตกลงการค้าเสรี (FTA)
“รัสเซีย – ไทย” หารือทวิภาคี ส่งเสริมตลาดสินค้าเกษตรและอาหาร
เมื่อวันที 12 มีนาคม 2569 ผู้แทนหน่วยงาน FSVPS ของรัสเซีย และสํานักงาน มาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ร่วมหารือทวิภาคีในระหว่างการประชุมคณะกรรมการมาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช ครังที 94 ของ องค์การการค้าโลก (WTO) ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส เพือหารือและแก้ไข ข้อกังวลทางการค้าระหว่างประเทศ รวมถึงประเด็นด้านมาตรการสุขอนามัยพืช และสัตว์ทีส่งผลกระทบต่อการค้า เพือผลักดันให้การค้าสินค้าเกษตรและอาหาร ระหว่างไทย–รัสเซียให้เติบโตระยะยาวต่อไป
สามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่: 
